ระบบกระดูก

ระบบกระดูก ร่างกายของแขนขาคงรูปอยู่ได้ โดยมีกระดูก และกระดูกอ่อนเป็นแกนอยู่ภายใน กระดูกทั้งหมดหนักประมาณ ๑/๗ ของน้ำหนักตัว กระดูกและกระดูกอ่อน (cartilage) มีความแข็งพอที่ จะให้เป็นที่ยึดเกาะของกล้ามเนื้อ เอ็น และเยื่ออ่อนอื่นๆ ได้ จึงเป็นตัวการให้เกิดการเคลื่อนไหวได้ ในที่บางแห่งกระดูกต่อกัน เป็นโพรงล้อมรอบอวัยวะอื่นๆ เช่น สมอง ไขสันหลัง หัวใจ และปอด จึงทำหน้าที่ป้องกันอวัยวะสำคัญๆ ต่างๆ ภายใน กระดูกเป็นที่อยู่ของไขกระดูกสำหรับสร้างเม็ดเลือดชนิดต่างๆ กระดูกมีเกลือแร่ต่างๆ เช่น แคลเซียมฟอสเฟต ประกอบ อยู่ด้วย เกลือแร่เหล่านี้สามารถละลายไปสู่เลือดได้เมื่อร่างกาย ต้องการ กระดูกจึงเป็นที่เก็บแคลเซียมไว้ด้วย กระดูกเป็นสิ่งมีชีวิต และประกอบด้วยเซลล์และเส้นใย พังฝืดคอลลาเจน (collagen) โดยมีเกลือแร่ฝังตัวแทรกอยู่ จึงทำให้กระดูกมีความแข็ง และความยืดหยุ่นด้วย ถ้ากระดูกถูก เอาเกลือแร่ออก โดยแช่ในกรดอ่อนๆ เหลือแต่เส้นใยพังผืด กระดูกยังคงรูปอยู่ได้ และสามารถงอม้วนจนผูกเป็นปมได้ ถ้าเส้นใยพังผืดนี้ถูกทำลายไปโดยการเผา กระดูกก็คงรูปอยู่ได้ แต่เปราะและไม่ยืดหยุ่น กระดูกอาจแบ่งเป็นหลายชนิด ตามลักษณะและรูปร่างของกระดูก ๑. กระดูกยาว พบได้ที่กระดูกต้นแขน แขนท่อนปลาย ต้นขา และขา กระดูกฝ่ามือ ฝ่าเท้า กระดูกนิ้วมือนิ้วเท้าเป็น กระดูกยาวขนาดเล็ก ในส่วนลำ (shaft) ของกระดูกยาว เรียงตัว กันเป็นรูปทรงกระบอก ตรงกลางเป็นโพรง ที่ขอบๆ กระดูกเป็น เนื้อแน่น ปลายทั้งสองของกระดูกยาวมักโตกว่าส่วนลำ มี กระดูกเนื้อแน่นบางๆ อยู่ที่ขอบ ภายในเป็นชิ้นกระดูกเล็กๆ ติดต่อกันคล้ายฟองน้ำ เรียกว่า กระดูกฟองน้ำ ๒. กระดูกสั้น ได้แก่ กระดูกข้อมือ กระดูกข้อเท้า กระดูกสั้นไม่มีส่วนลำ แต่จะมีกระดูกเนื้อแน่นบางๆ อยู่ที่ขอบ ภายในเป็นกระดูกฟองน้ำ ๓. กระดูกแบน ได้แก่ กระดูกซี่โครง กระดูก สะบัก และกระดูกสะบักด้านบนของกะโหลกศีรษะ ประกอบด้วย กระดูกเนื้อแน่นสองแผ่นภายในเป็นกระดูกฟองน้ำ ๔. กระดูกรูปร่างไม่แน่นอน ได้แก่ กระดูกสันหลัง กระดูกส่วนฐานของกะโหลกศีรษะ ซึ่งมีรูปร่างจัดอยู่ในพวก ดังกล่าวแล้วไม่ได้ ในสัตว์บางชนิด เช่น นก มีกระดูกหลายชิ้นที่มี โพรงอากาศภายในติดต่อกับระบบหายใจ เพื่อทำให้กระดูกเบา แต่แข็งแรงเรียกว่า กระดูกมีโพรงอากาศ ในคน กระดูกกะโหลก ศีรษะหลายชิ้นที่มีโพรงอากาศภายใน เรียกว่า โพรงอากาศ (air sinus) ซึ่งติดต่อกับโพรงจมูก จึงรับเชื้อโรคจากโพรงจมูก ได้บ่อย ทำให้เกิดการอักเสบขึ้น เรียกว่า โพรงอากาศ อักเสบ (sinusitis)

โครงกระดูกด้านหน้า

กระดูกในสัตว์หรือในตัวคนเกือบทุกชิ้นมีลักษณะดังนี้ ๑. ส่วนที่ถูไถกับกระดูกอื่นเป็นข้อต่อ เรียกว่า ด้าน ข้อต่อ จะมีกระดูกอ่อนเรียบคลุม เพื่อให้กระดูกเคลื่อนไหว ที่ข้อต่อได้อย่างสะดวก ยกเว้น กระดูกแบน ไม่มีกระดูกอ่อน คลุม เช่น กระดูกด้านบนของกะโหลกศีรษะมีขอบขรุขระและ ยึดกันด้วยพังผืด ๒. กระดูกทั้งหมด เว้นด้านข้อต่อ มีเยื่อบางๆ ห่อหุ้มเรียกว่า เยื่อหุ้มกระดูก ๓. ในโพรงของส่วนลำของกระดูกยาวเป็นที่อยู่ของ ไขกระดูกสีเหลือง และในช่องว่างของกระดูกฟองน้ำจะมี ไขกระดูกสีแดง

โครงกระดูกด้านหลัง

กระดูกอ่อน  ไม่แข็งและไม่แข็งแรงเท่ากระดูก เพราะไม่มีเกลือแร่ แต่มีความยืดหยุ่นมากกว่ากระดูก มีเยื่อหุ้มกระดูกอ่อน เช่นเดียวกันกับกระดูก กระดูกอ่อนแบ่งออกได้เป็น ๓ ชนิด ๑. กระดูกอ่อนไฮอะลีน หรือกระดูกอ่อนขาว (hyaline cartilage) ปรากฏเป็นสีขาวปนน้ำเงิน พบได้ที่ด้านข้อต่อของกระดูก กระดูกอ่อนซี่โครงกระดูกอ่อนกล่องเสียง และกระดูกอ่อนหลอดลม ๒. กระดูกอ่อนยืดหยุ่น (elastic cartilage) สีค่อนข้างเหลือง ยืดหยุ่นได้มาก เพราะมีเส้นใยยืดหยุ่นมาก พบได้ที่กระดูกอ่อนใบหู และฝาปิดกล่องเสียง ๓. กระดูกอ่อนพังผืด (fibrous cartilage) มีเส้นใยพังผืดคอลลาเกนมาก พบได้ที่หมอนกระดูกสันหลัง และข้อต่อ หัวหน่าว กระดูกอาจจะแบ่งตามตำแหน่งที่อยู่ก็ได้ คือ ๑. กระดูกลำตัว (axial skeleton) ประกอบด้วยกระดูกสันหลัง กระดูกอก กระดูกซี่โครง ๑๒ คู่ กระดูกกะโหลกศีรษะ รวมทั้งกระดูกขากรรไกรล่าง ๒. กระดูกแขนขา (apperdicular skeleton) ที่แขนนั้น ประกอบด้วย กระดูกไหปลาร้า กระดูกสะบัก กระดูกต้นแขน กระดูกแขนท่อนปลาย กระดูกข้อมือ (๘ ชิ้น) กระดูกฝ่ามือ (๕ ชิ้น) และกระดูกนิ้วมือ (นิ้วหัวแม่มือ ๒ ชิ้น นิ้วอื่นๆ ๓ ชิ้น) ส่วนที่ขาประกอบด้วย กระดูกตะโพก กระดูกต้นขา กระดูก ขา (๒ ชิ้น) กระดูกข้อเท้า (๗ ชิ้น) กระดูกฝ่าเท้า (๕ ชิ้น) กระดูก นิ้วเท้า (นิ้วหัวแม่เท้า ๒ ชิ้น นิ้วอื่นๆ ๓ ชิ้น) ระบบข้อต่อ ร่างกายมีการเคลื่อนไหวได้โดย กระดูก ๒ ชิ้น หรือมากกว่า ที่อยู่ใกล้กันมาต่อกันด้วยเยื่อพังผืด เรียกว่า ข้อหรือข้อต่อ ส่วนของกระดูกที่ถูไถกันเรียกว่า ด้านข้อต่อ ข้อต่อเอ็นระหว่างกระดูกกะโหลกศีรษะ ข้อต่างๆ ในร่างกายแตกต่างกันทั้งรูปร่าง ลักษณะและ หน้าที่ รูปร่างของด้านข้อต่อและลักษณะการเรียงตัวของเอ็น ซึ่งยึดระหว่างกระดูกทีข้อต่อ เป็นเครื่องบ่งชี้ถึงปริมาณการ เคลื่อนไหวที่ข้อนั้นได้ บางข้อต่อ เช่น กระดูกส่วนบนของ กะโหลกศีรษะมาต่อประสานกันแน่นด้วยเยื่อพังผืด จนไม่มี การเคลื่อนไหวเลยก็ได้ ข้อต่อซินโนเวียล ความแตกต่างกันในรูปร่าง และหน้าที่ของข้อต่อต่างๆ ในร่างกาย ทำให้แยกชนิดและประเภทของข้อต่อได้ ดังนี้ ๑. ข้อต่อเอ็น (fibrous joint) ประกอบด้วยกระดูก ๒ ชิ้น ยึดกันด้วยเอ็นพังผืดขาว เช่น กระดูกกะโหลกศีรษะ ส่วนบน ยึดกันด้วยเอ็นพังพืดขาวสั้นๆ ข้อต่อพวกนี้ไม่มีการเคลื่อนไหวเลย บางข้อต่อกระดูกยึดกันด้วยเอ็นพังผืดขาว ค่อนข้างยาว ข้อต่อพวกนี้มีการเคลื่อนไหวได้เล็กน้อย ๒. ข้อต่อกระดูกอ่อน (cartilaginous joint) ประกอบ ด้วยกระดูกสองชิ้นต่อกันด้วยกระดูกอ่อน มี ๒ ประเภท ๒.๑ ซินคอนโดรซิส (synchondrosis) เป็นกระดูก ๒ ชิ้นยึดกันไว้ด้วยกระดูกอ่อนไฮอะลีน เช่น กระดูกซี่โครงซี่ที่ ๑ ยึดติดกับกระดูกอกด้วยกระดูกอ่อนซี่โครงซี่ที่ ๑ ๒.๒ ซิมไฟซิส (symphysis) เป็นกระดูก ๒ ชิ้น ยึดกันไว้ด้วยกระดูกอ่อนพังผืด ปรากฏในแนวกลางตัว เช่น หมอนกระดูกสันหลัง เป็นกระดูกอ่อนพังผืดยึดระหว่างกระดูกสันหลังที่ชิดกัน ข้อต่อหัวหน่าวก็มีกระดูกอ่อนพังผืดยึดระหว่างกระดูกหัวหน่าว ๓. ข้อต่อซินโนเวียล (synovial joint) เป็นข้อต่อที่เจริญดีที่สุด ด้านข้อต่อของกระดูกคลุมด้วยกระดูกอ่อนไฮอะลีน หรือกระดูกอ่อนพังผืด เพื่อให้เคลื่อนไหวได้คล่อง มีเอ็นรอบข้อ ซึ่งชั้นนอกเป็นเยื่อพังผืดสีขาว และชั้นในเป็นเยื่อบุซินโนเวียล ซึ่งเป็นที่สร้างน้ำไขข้อ ข้อต่อพวกนี้มีโพรงซึ่งอาจแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ เช่น ข้อต่อที่เคลื่อนไหวได้แนวทางเดียวแบบบานพับ เช่น ข้อศอก ข้อเท้า ข้อระหว่างกระดูกนิ้วมือและข้อระหว่างกระดูกนิ้วเท้า ข้อต่อที่เคลื่อนไหวได้สองแนวทาง เช่น ข้อมือ ข้อระหว่างกระดูกฝ่ามือกับกระดูกนิ้วมืออันแรก ข้อระหว่าง กระดูกฝ่าเท้ากับกระดูกนิ้วเท้าอันแรก ข้อต่อที่เคลื่อนไหวได้หลายแนวทาง เช่น ข้อไหล่ ข้อตะโพก ข้อระหว่างกระดูกข้อมือกับกระดูกฝ่ามืออันที่ ๑ ผ่อนคลายๆ เจ้าหญิงวุ่นวายกับเจ้าชายโครงกระดูก ตอนที่ 1 เจ้าหญิงวุ่นวายกับเจ้าชายโครงกระดูก ตอนที่ 2 เจ้าหญิงวุ่นวายกับเจ้าชายโครงกระดูก ตอนที่ 3 เจ้าหญิงวุ่นวายกับเจ้าชายโครงกระดูก ตอนที่ 4 เจ้าหญิงวุ่นวายกับเจ้าชายโครงกระดูก ตอนจบ อึ้งทึ่งเสียวววว ผ่าตัดกระดูกสันหลัง ผ่าตัดกระดูกขากรรไกร ผ่าตัดนิ้วล็อค ทดสอบความรู้ แบบทดสอบ